Gazete Güncel- Atatürk Üniversitesi, Anadolu'da yerel gazeteciliğin başlangıcını simgeleyen Envâr-ı Şarkiyye gazetesini bilim dünyasına yeniden kazandırdı. Tıpkıbasım, günümüz Türkçesine aktarım ve sadeleştirilmiş metinlerden oluşan eser, düzenlenen lansman programıyla tanıtıldı.
Çalışma, Atatürk Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Besim Yıldırım ile Erzurum Teknik Üniversitesi öğretim üyeleri Prof. Dr. Naim Ürkmez ve Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu tarafından hazırlandı.
"Erzurum, Anadolu basınının doğduğu şehirlerden biri"
Tanıtım programında konuşan Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu, Erzurum'un yalnızca tarihi ve kültürel yönüyle değil, basın tarihi açısından da özel bir konuma sahip olduğunu söyledi.
Osmanlı döneminde Anadolu'da yayımlanan ilk Türkçe vilayet gazetesi olan Envâr-ı Şarkiyye'nin 1867 yılında Erzurum'da yayın hayatına başlamasının kentin basın tarihindeki önemini ortaya koyduğunu ifade eden Hacımüftüoğlu, sonraki yıllarda yayımlanan çok sayıdaki gazete ve derginin de Erzurum'u Anadolu'da gazeteciliğin geliştiği öncü merkezlerden biri haline getirdiğini belirtti.
Üniversite olarak bilimsel üretimi desteklemeyi temel görevlerinden biri olarak gördüklerini dile getiren Hacımüftüoğlu, akademik çalışmaların yanı sıra sosyal, kültürel ve bölgesel kalkınmaya katkı sağlayan projeleri hayata geçirmeye devam ettiklerini kaydetti.
159 yıl sonra anlamlı buluşma
Eserin hazırlayıcılarından Prof. Dr. Besim Yıldırım ise Envâr-ı Şarkiyye gazetesinin ilk sayısının 17 Temmuz 1867'de yayımlandığını hatırlatarak, tanıtım programının aynı tarihe denk gelmesinin kendileri için anlamlı bir tesadüf olduğunu söyledi. Çalışmanın yayımlanmasına verdiği destek dolayısıyla Rektör Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu'na teşekkür eden Yıldırım, eserin Atatürk Üniversitesi tarafından prestij yayını olarak basılmasının Erzurum'un kültürel mirası açısından önemli bir kazanım olduğunu ifade etti.
"Gazeteler toplumların hafızasıdır"
Gazetelerin yalnızca günlük gelişmeleri aktaran yayınlar olmadığını vurgulayan Yıldırım, bunların aynı zamanda toplumların ortak hafızasını oluşturan en değerli tarihi belgeler arasında yer aldığını belirtti. Türkiye'de basın tarihi denildiğinde çoğunlukla İstanbul merkezli yayınların ön plana çıktığını ifade eden Yıldırım, bu çalışmanın ise Anadolu basın tarihinin araştırılması ve görünür hale getirilmesi açısından önemli bir boşluğu doldurduğunu söyledi.
Envâr-ı Şarkiyye'nin sadece haber veren bir gazete olmadığını dile getiren Yıldırım, aynı zamanda matbaacılığın gelişmesine, gazetecilik mesleğinin kurumsallaşmasına ve Erzurum'da güçlü bir basın kültürünün oluşmasına öncülük ettiğini kaydetti.
Yıldırım, Milli Mücadele'nin simge yayınlarından Albayrak Gazetesinin de büyük ölçüde Envâr-ı Şarkiyye'nin oluşturduğu gazetecilik geleneği üzerine inşa edildiğini ifade etti.
Akademisyenlere teşekkür plaketi Programın sonunda Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu, çalışmaya katkı sunan Prof. Dr. Besim Yıldırım, Prof. Dr. Naim Ürkmez ve Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu'ya emeklerinden dolayı teşekkür plaketi takdim etti.
Hazırlanan eserin, hem basın tarihi araştırmalarına kaynak oluşturması hem de Erzurum'un köklü gazetecilik geleneğinin gelecek nesillere aktarılması açısından önemli bir başvuru kaynağı olması bekleniyor.
Manolya Bulut/ Pusula