Gazete Güncel- Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı “Hayat Tabloları, 2023-2025” verileri, Türkiye’nin yaşam süresine ilişkin önemli göstergeleri ortaya koydu. Türkiye genelinde doğuşta beklenen yaşam süresi 78,5 yıl olarak hesaplanırken, Erzurum’da bu süre 77 yıl seviyesinde kaldı.
Verilere göre Erzurum’da dünyaya gelen bir kişinin, mevcut ölüm riskleri dikkate alındığında ortalama 77 yıl yaşaması bekleniyor. Kentte yaşam süresi Türkiye ortalamasının yaklaşık 1,5 yıl altında gerçekleşirken, kadınların erkeklere göre daha uzun yaşadığı görüldü. Erzurum’da kadınların doğuşta beklenen yaşam süresi yaklaşık 80 yılın üzerinde olurken, erkeklerde bu rakam 74 yıl civarında hesaplandı. Böylece kentte kadınlar ile erkekler arasındaki yaşam süresi farkı 6 yılı aştı.
Türkiye’de yaşam süresi yükseldi
TÜİK verilerine göre Türkiye genelinde doğuşta beklenen yaşam süresi 2022-2024 döneminde 78,1 yıl iken, 2023-2025 döneminde 78,5 yıla çıktı.
Erkeklerde doğuşta beklenen yaşam süresi 75,9 yıl, kadınlarda ise 81,1 yıl olarak belirlendi. Buna göre kadınlar Türkiye genelinde erkeklerden ortalama 5,2 yıl daha uzun yaşıyor.
Yaşam süresindeki artışta sağlık hizmetlerinin gelişmesi, erken teşhis imkanlarının artması, yaşam standartlarındaki değişim ve sağlık bilincinin yükselmesi etkili oluyor.
Erzurum’da kadınların yaşam avantajı dikkat çekiyor
Türkiye genelindeki eğilim Erzurum’da da kendini gösteriyor. Kadınların erkeklerden daha uzun yaşaması, yaşam alışkanlıkları ve sağlık davranışlarıyla ilişkilendiriliyor.
Uzmanlara göre erkeklerde daha yüksek görülen sigara kullanımı, riskli işlerde çalışma oranı, trafik kazaları ve bazı kronik hastalıklar yaşam süresini aşağı çekebiliyor. Erzurum’da ise kadınların ortalama yaşam süresinin erkeklere göre daha yüksek olması, Türkiye genelindeki tabloyla paralellik gösteriyor.
65 yaşındaki Erzurumlu kaç yıl daha yaşayacak?
TÜİK’in yaşam tablolarına göre Türkiye’de 65 yaşındaki bir kişinin ortalama kalan yaşam süresi 18,4 yıl olarak hesaplandı. Bu yaş grubunda erkeklerin ortalama kalan yaşam süresi 16,7 yıl, kadınların ise 20 yıl oldu. Buna göre 65 yaşına ulaşan kadınların erkeklere göre yaklaşık 3,3 yıl daha uzun yaşaması bekleniyor.
Erzurum’da da ileri yaş gruplarında kadınların yaşam avantajını koruduğu görülüyor.
Eğitim seviyesi arttıkça ömür uzuyor
TÜİK’in araştırmasında dikkat çeken başlıklardan biri de eğitim ile yaşam süresi arasındaki ilişki oldu.
Verilere göre eğitim seviyesi yükseldikçe beklenen yaşam süresi de artıyor. Daha yüksek eğitim düzeyine sahip kişilerin sağlık hizmetlerinden daha etkin yararlandığı, sağlıklı yaşam alışkanlıklarını daha fazla benimsediği ve hastalık risklerine karşı daha bilinçli davrandığı belirtiliyor. Araştırmada, 30 yaşındaki erkeklerde ortaöğretim altı eğitim seviyesi ile yükseköğretim mezunları arasında yaşam süresi farkının 5,1 yıl, kadınlarda ise 4,6 yıl olduğu belirlendi.
Erzurum’da da eğitim düzeyi, gelir seviyesi ve sağlık hizmetlerine erişim gibi faktörlerin yaşam süresi üzerinde etkili olduğu değerlendiriliyor.
Türkiye’nin en uzun yaşayan illeri belli oldu
TÜİK’in il bazlı hayat tablolarında Türkiye’de yaşam süresinin illere göre farklılık gösterdiği görüldü.
Uzun yaşam süresine sahip iller arasında özellikle Tunceli, Muğla, İzmir ve Çanakkale gibi şehirler öne çıkıyor. Bu illerde ortalama yaşam süresi Türkiye ortalamasının üzerinde seyrediyor.
Erzurum ise yaşam süresinde ülke ortalamasının altında kalan iller arasında yer alıyor.
Sağlıklı yaşam süresi 58 yıl
Araştırmada sadece yaşam süresi değil, sağlıklı yaşam süresi de ele alındı.
Günlük yaşam faaliyetlerini kısıtlayan herhangi bir sağlık sorunu olmadan geçirilmesi beklenen süre Türkiye genelinde 58 yıl olarak hesaplandı. Bu süre erkeklerde 59,1 yıl, kadınlarda ise 56,9 yıl oldu. Buna göre erkeklerin sağlıklı yaşam süresi kadınlardan 2,2 yıl daha uzun çıktı. Uzmanlar, yaşam süresinin uzamasının tek başına yeterli olmadığını, önemli olanın sağlıklı ve aktif bir yaşam dönemi olduğunu vurguluyor.
Erzurum için belirleyici faktörleri: sağlık, yaşam kalitesi ve çevre
Erzurum’un yaşam süresi göstergelerinde iklim koşulları, yüksek rakım, ekonomik şartlar, göç, beslenme alışkanlıkları ve yaşam tarzı gibi birçok unsur etkili oluyor.
Kentte son yıllarda sağlık altyapısına yapılan yatırımlar, özellikle şehir hastanesi başta olmak üzere sağlık hizmetlerinin güçlenmesi, erken tanı ve tedavi imkanlarını artırıyor.
Ancak yaşam süresinin yükselmesi için sağlık hizmetlerinin yanı sıra koruyucu sağlık politikaları, hareketli yaşam, dengeli beslenme, eğitim seviyesinin artırılması ve çevresel koşulların iyileştirilmesi önem taşıyor.
Sonuç olarak TÜİK verileri, Erzurum’da ortalama yaşam süresinin 77 yıl olduğunu ortaya koyarken, kadınların erkeklerden daha uzun yaşadığını ve eğitim seviyesinin yaşam süresinde önemli bir belirleyici olduğunu gösterdi.
İhsan Senir/ Pusula