Gazete Güncel- Erzurum'da üç kadın araştırmacı ve sanatçı, yıllar boyunca kırsal mahalleleri gezerek derledikleri asırlık oyaları ve yazmaları sergiyle gün yüzüne çıkardı. Sergide yer alan eserler arasında “Türkan Şoray Kirpiği” adı verilen motif, ziyaretçilerin ilgisini çekti.

Kentin kültürel mirasını korumak ve kadın emeğini görünür kılmak amacıyla yola çıkan Kültür ve Turizm Bakanlığı folklor araştırmacısı Türkan Oral, Erzurum Büyükşehir Belediyesi şehir tanıtım uzmanı Canan Şimşek ve fotoğraf sanatçısı Kübra Çetin, ilçe ve kırsal mahalleleri karış karış gezerek kadınların sandıklarında saklanan asırlık oyaları derledi.

Oyaların hikâyelerini de dinleyen üç arkadaş, bu süreçte kadınları fotoğraflayarak çalışmayı belgeledi.

Toplanan eserler ilk kez Mısır’da sergilendi. Erzurum Büyükşehir Belediyesi’nin destekleriyle, 25-26 Kasım 2025 tarihlerinde Kahire Yunus Emre Enstitüsü’nde açılan “Oyanın Diliyle: Kadının Sessiz Anlatısı” adlı sergide, oyanın tarihçesi, estetiği ve ince işçiliği Mısırlı kadınlara anlatıldı.

İlk sergi Mısır’da, ikincisi Erzurum’da gerçekleşti

Serginin ikinci durağı Erzurum oldu. Yakutiye Medresesi’nde, yüzlerce fotoğraf arasından seçilen 26 eserin yer aldığı sergi yoğun ilgi gördü. Sergiyi, Erzurum Kültür ve Turizm Müdürü Ahmet Yer’in yanı sıra çok sayıda davetli gezdi. Katılımcılara, motiflerin ilçe ve mahallelere göre taşıdığı anlamlar hakkında şehir tanıtım uzmanı Canan Şimşek bilgi verdi.

Sandıktan çıkan evrensel motifler

Fotoğraf sanatçısı Kübra Çetin, sahada yaşadıkları süreci, "Fotoğraf çekimi için gittiğimiz köylerde teyzelerimiz bize oya ve yazmalar hediye ediyordu. Bu emeğin ziyan olmasını istemedik. Yüzlerce köy gezdik, yüzlerce fotoğraf çektik ve sonunda bu kültürü, 26 eserle bu sergiye taşıdık" diyerek anlattı.

Erzurum’da çeyizin önemli bir yere sahip olduğunu vurgulayan Kültür ve Turizm Bakanlığı folklor araştırmacısı Türkan Oral ise çalışmanın kadın dayanışmasıyla ortaya çıktığını belirterek şunları söyledi:

"Bu çalışmayı üç arkadaş yaptık. Erzurum’un ilçe ve kırsal mahallelerinde çalışma gerçekleştirdik. Bu oyaların büyük bir çoğunluğu teyzelerimizin sandıklarından çıktı. Erzurum yöresinde çeyiz önemli olduğu için bir kadının çeyizinde bolca oya ve yazması olur. Bize sandıklarını açtılar, örnekler vermeye çalıştılar. Onlar da bize çok destek verdi ve yanımızda oldu. Biz de bu eserleri sergileyerek onların emeklerini görünür kılmaya çalıştık."

Türkan Şoray’ın kirpikleri yazmalara işlenmiş

Her yörenin kendine özgü oya motifleri bulunduğunu ifade eden Canan Şimşek, Horasan’da Türk sinemasının sultanı Türkan Şoray’ın kirpiklerinden esinlenilerek oluşturulan motifle karşılaştıklarını söyledi. Şimşek, bu oyaları gördüklerinde büyük heyecan yaşadıklarını dile getirdi.

Araştırma sürecinde kadınların kendilerine yazma ve oya hediye ettiğini anlatan Şimşek, sözlerini şöyle tamamladı:

"Biz üç kız olarak sürekli sahadayız. Biz sahaya araştırmalara giderken kadınlar hediye veriyordu. Başörtüler çoğalmaya başlayınca bunları değerlendirmek, gün yüzüne çıkarmak istedik. Oya kadının dili ama erkekler, çocuklar ve gençler de bunu görsün diye yola çıktık. Erzurum’un ilçelerini karış karış gezdik. Fotoğraflarımızı çektik. Fotoğraflarda yer alan her oyanın kendine ait bir özelliği ve hikâyesi var. Bunları tanıtmak istedik."

Erzurum Post