1. HABERLER

  2. YAŞAM

  3. İşte emekliler için masadaki zam formülü! EYT'lileri de yakından ilgilendiriyor
İşte emekliler için masadaki zam formülü! EYT'lileri de yakından ilgilendiriyor

İşte emekliler için masadaki zam formülü! EYT'lileri de yakından ilgilendiriyor

Milyonlarca emeklinin merakla beklediği ocak zammına ilişkin yeni senaryolar gündeme geldi. Sosyal güvenlik uzmanı Özgür Erdursun, en düşük emekli maaşının 30 bin TL'ye tamamlanabileceğini belirtirken refah payının yüzde 15-15,5 seviyesinde olabileceğini

A+A-

Gazete Güncel- Milyonlarca emeklinin gözü, ocak ayında maaşlara yapılacak artışa çevrildi. Enflasyon farkının yanı sıra emeklilere refah payı verilip verilmeyeceği ve maaşlarda nasıl bir iyileştirme yapılacağı tartışılmaya devam ediyor. Özellikle en düşük emekli aylığı alanlarla daha yüksek maaş alanlar arasındaki farkın nasıl düzenleneceği merak edilirken sosyal güvenlik uzmanı Özgür Erdursun'dan dikkat çeken bir değerlendirme geldi.

TGRT Haber canlı yayınına katılan Erdursun, emekli maaşlarına yapılması beklenen zam oranlarına ilişkin olası senaryoları anlattı. En düşük emekli maaşının önce enflasyon farkıyla yaklaşık 26 bin TL'ye, ardından yapılacak iyileştirmeyle 30 bin TL'ye yükseltilebileceğini belirten Erdursun, tüm emeklilere aynı oranda zam yapılmayabileceğini söyledi.

EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞI 30 BİN TL'YE Mİ ÇIKACAK?

Emekli maaşlarına yapılacak artışın seyyanen bir ödeme veya intibak düzenlemesinden ziyade oransal bir artış şeklinde gerçekleşmesini beklediğini belirten Erdursun, en düşük emekli aylığı için 30 bin TL ihtimalini gündeme getirdi.

Enflasyon verilerinin açıklanmasının ardından SSK ve Bağ-Kur emeklilerine ortalama yüzde 10, memur ve memur emeklilerine ise yüzde 8 civarında enflasyon farkı oluşabileceğini öngören Erdursun, en düşük emekli aylığı üzerinden yaptığı hesaplamayı şöyle anlattı: "Olası senaryo aslında seyyanen bir artış ya da intibak şeklinde değil de oransal olarak bir artışın yapılacağını biz öngörüyoruz ilk günden itibaren benim de söylemek istediğim konu şu anda daha fazla dillendiriliyor. Öncelikle bence enflasyon oranları açıklandıktan sonra yüzde 10 SSK ve Bağ-Kurlara ortalama, memur ve memur emeklilerine de yüzde 8 gibi bir enflasyon farkı çıkacak. Bu enflasyon farkını işte en düşük emekli aylığı üzerinden örnek verirsek 23 bin 552 lira yaklaşık 26 bin liraya çıkacak. Sonrasında ben bu 26 bin liranın da 30 bin liraya tamamlanacağını düşünüyorum."

EMEKLİLERE YÜZDE 15,5'E VARAN REFAH PAYI VERİLEBİLİR

Erdursun, en düşük emekli aylığının 26 bin TL'den 30 bin TL'ye tamamlanması durumunda yaklaşık yüzde 15,5'lik bir artış oranının ortaya çıkacağını ifade etti. Bu oranın tüm emeklilere aynı şekilde uygulanabileceği gibi prim gün sayısı, sigortalılık süresi ve çalışma dönemindeki prime esas kazançlara göre kademeli olarak da dağıtılabileceğini söyledi.

Zam hesaplamasına ilişkin ayrıntıları paylaşan Erdursun, şu değerlendirmede bulundu: "Bu durumda da 26 bin liranın 30 bin liraya tamamlanması durumunda yaklaşık yüzde 15,5 gibi bir oran ortaya çıkıyor. Bu yüzde 15,5 oranının da tüm emeklilere aynı oranlarda da verilebileceği ya da prim gün sayısına göre, sigortalılık süresine göre, prime esas kazançlara yani çalıştığı dönemdeki kendi adlarına yatırılan primlere göre bir kademenin yapılabileceğini öngörüyoruz.

Burada da şöyle olabilir. İşte en düşük tamamlanan aylığa öncelikle yüzde 17,76 zaten temmuz ayında verilmişti. Üzerine bir yüzde 10 daha TÜİK'in açıklayacağı enflasyon farkı verilir. Üzerine de yaklaşık yüzde 15,5'luk bir refah payı verilirse en alt aylıklarda yıllık artış oranı yüzde 50 civarında olur. Bunun üzerinde aylık alanlara yani 30 bin liranın üstünde aylık alanlara da öncelikle refah payı yüzde 10. Bunun üzerine zaten o kişiler de yüzde 17,76'yı almışlardı. Bunun üzerine yüzde 10, kalan yüzde 15'i de tüm emeklilere aynı oranda vermeyeceklerini, bunun prim gün sayısı daha fazla olan, daha yüksek kazançlarla çalışan kişilere en altla en üst arasında bir formül sistemiyle..."

EMEKLİ ZAMMINDA YÜZDE 15 HESABI NASIL YAPILDI?

Refah payı beklentisine ilişkin hesaplamasının ayrıntılarını da paylaşan Erdursun, yüzde 15-15,5 aralığındaki oranın en düşük emekli aylığının 30 bin TL'ye tamamlanması üzerinden ortaya çıktığını belirtti. En düşük emekli aylığının 23 bin 552 TL olduğunu hatırlatan Erdursun, bu tutara yaklaşık yüzde 10 enflasyon farkı eklenmesiyle maaşın 26 bin TL seviyesine ulaşacağını, 26 bin TL ile 30 bin TL arasındaki farkın ise yaklaşık yüzde 15-15,5'lik bir artışa karşılık geldiğini ifade etti.

Erdursun, emeklilere yapılabilecek artışın herkes için aynı oranda olmayabileceğini belirterek şu ifadeleri kullandı: "Bence yüzde 15 civarında bir artış olur diye düşünüyorum, geriye doğru gider. Mesela yüzde 15'i en alt aylık alanların emekli aylıklarının 30 bin liraya tamamlanması durumunda bu durumda olanlara zaten yüzde 15 ekstra bir refah payı verilmiş olur. 30 bin liranın üstünde alanlara ise kimine yüzde 5, kimine yüzde 7, kimine yüzde 9, kimine yüzde 10, kimine yüzde 15. Burada da işte emeklilik için hükümetin belirlemiş olacağı oranlar zaten aralık ayında bakanlık tarafından büyük ihtimalle açıklanır. Biz de net durumu öğreniriz. Fakat şu anda sadece biz de yorum yapıyoruz. Bu yorumlarımızda da şunu net bir şekilde görüyoruz. Yani seyyanen tek bir seferde tüm emeklilere 5 bin TL, 10 bin TL gibi artışların olmayacağı, oransal bir artış."

EYT'LİLERİN EMEKLİ MAAŞI ZAMMI FARKLI MI OLACAK?

Emekli maaşlarına yapılması beklenen artışta en çok merak edilen konulardan biri de EYT kapsamında emekli olanların durumu. Erdursun, EYT'lilerin diğer emeklilerden farklı bir emeklilik statüsünde olmadığını belirterek yaş şartının kaldırılmasıyla emeklilik hakkı kazandıklarını söyledi. Ancak olası bir kademeli zam sisteminde yaş, prim gün sayısı, sigortalılık süresi ve prime esas kazançların dikkate alınabileceğini belirten Erdursun, bu durumda EYT'lilerin alacağı artış oranlarının bazı emeklilere göre daha düşük kalabileceğini ifade etti.

Erdursun, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı: "EYT ve 2008 öncesindeki emeklilerde bir fark oluşur mu? EYT ile emekli olanlar farklı bir emeklilik statüsünde değiller. Orada yasa değişti, yaş şartı kaldırıldı. Birisi EYT öncesinde nasıl emekli olduysa, nasıl emeklilik statüsü 4A yaşlılık aylığı olarak gözüküyorsa EYT'den emekli olan kişinin de 4A, 4B, 4C yaşlılık aylığı. Yani kategoriye ayrılmış değiller; normal emekliler, EYT'den emekli olanlar...

Bu nedenle şöyle olabilir. İşte EYT'den emekli olanların yaşları diğer emeklilere göre bir miktar daha düşük. Bu nedenle yaş, prim gün sayısı, sigortalılık süresi, prime esas kazançlar formüle edildiğinde burada da EYT'den emekli olanların yaşları daha gençse bu formülizasyon sonrasında bu kişilerin artış oranı bir miktar daha düşük kalabilir. Ama herkes için böyle olacaktır diyemeyiz.

Mesela bir kişi 43 yaşında, 45 yaşında emekli olmuştur. Diğer kişi 50 yaşındadır, 55 yaşındadır. İşte yaş dengesi sadece durumu belirlemeyecek. Tabii yaşın yanında prim günü, sigortalılık süresi, prime esas kazançlar hepsi formülize edecek.

Ama diyelim ki bir kişi 45 yaşında emekli olmuş, birisi şu anda 50 yaşında. 45 yaş 50 yaş arasında tüm prime esas kazançlar, sigortalılık süresi hepsinin aynı olduğunu düşündüğümüzde 45 yaşa göre 50 yaşında emekli olanın bir miktar daha fazla emekli aylığı alacağını bu formülizasyon sonrasında görmüş olacağız." 

EMEKLİLERE YÜZDE 35 İLE YÜZDE 50 ARASINDA ZAM MI YAPILACAK?

Erdursun, emeklilere yapılacak toplam artışın yıl sonu enflasyonunun üzerinde olabileceğini de dile getirdi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın enflasyonun üzerinde artış yapılabileceğine ilişkin açıklamasını hatırlatan uzman, kademeli artış sistemiyle emeklilerin zam oranlarının yüzde 35 ile yüzde 50 arasında değişebileceğini öngördü.

Yıl sonu enflasyonunun yaklaşık yüzde 30 seviyesinde gerçekleşmesini beklediğini belirten Erdursun, Merkez Bankası'nın yüzde 29,5'lik tahminine de dikkat çekti. Erdursun, "Şöyle olacak büyük ihtimalle, Sayın Cevdet Yılmaz da bunu söyledi; enflasyonun üzerinde artış yapmayı düşünüyoruz demişti. Şimdi artış oranları da şöyle olacak büyük ihtimalle; bu kademeli olarak artacağı için yüzde 35 ile yüzde 50 arasında artışlar söz konusu olacak. Yıl sonunda enflasyonun ortalama yüzde 30 çıkacağını öngörürsek şayet, zaten öyle öngörüyoruz, yüzde 30 civarı, Merkez Bankası da yüzde 29,5 dedi, yüzde 30'lar civarında çıkar, bu durumda da emeklilere enflasyonun üzerinde bir artış olacak. Şimdi rakamsal olarak emekliyi memnun eder mi memnun etmez mi ayrıca tartışılabilir. Fakat oransal olarak baktığımızda enflasyonun üzerinde yüzde 30 bir enflasyon çıktığında yüzde 50 kümülatif olarak yapılan artış oransal olarak ciddi bir artış ama rakama vurduğumuzda karşılığının emekliyi ne kadar mutlu edip etmeyeceği ayrıca emekliler tarafından değerlendirilecektir diye düşünüyorum." 

Erdursun'un değerlendirmelerine göre emekli maaşlarında seyyanen ve herkese eşit miktarda yapılacak bir artıştan ziyade, maaş ve çalışma geçmişine göre değişen kademeli bir zam formülü gündeme gelebilir. Ancak söz konusu oranlar ve 30 bin TL'lik en düşük emekli aylığı beklentisi henüz kesinleşmiş bir karar değil. Emeklilere uygulanacak nihai zam oranları ve düzenlemenin ayrıntıları, hükümetin açıklayacağı resmi kararlarla netlik kazanacak.

Haberler.com

Önceki ve Sonraki Haberler

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.